Meer dan honderd internationale films. 45 landen. Van de poolcirkel tot Papua New Guinea, van IJsland tot Oekraïne. Ik ben cinematograaf en ik heb twintig jaar lang gewerkt aan bekroonde documentaires (A Strange Love Affair with Ego), tv series (VPRO Tegenlicht) en speelfilms (How to Describe a Cloud). Films die festivals haalden, prijzen wonnen en mensen raakten.
Anderhalf jaar geleden ben ik neergestreken in Oosterbeek.
Na jaren onderweg te zijn, voelt Oosterbeek als de eerste plek in Nederland die echt een thuis is. Mijn gezin en ik hebben hier onze basis gevonden. Die rust geeft me ruimte en de mogelijkheid om werk te maken dat ik te lang voor me uit heb geschoven. Want al mijn werk, of het nu film of fotografie is, gaat over hetzelfde: thuis. Thuiskomen. Of het onvermogen om dat te vinden.
Vijfentwintig jaar geleden filmde ik in La-Bas een jonge immigrante die haar Baltische thuisland mist. In Calling Ukraine een Letse oma die haar familie in het door oorlog verscheurde oosten van Oekraïne niet kan bereiken. In Leaving Home twee Letse danseressen die hun heimat verlaten. Telkens dezelfde vraag: waar hoor je? Wat verlies je als je weg gaat?
Ik studeerde filmregie en camera aan Sint-Lukas in Brussel en ben lid van de NSC, de Netherlands Society of Cinematographers. Naast mijn filmwerk fotografeer ik al jaren: campagnes voor omroepen en producenten, portretten voor tijdschriften, werk met internationale artiesten.
Als cinematograaf bepaal ik hoe een scène eruitziet. Welk deel van de wereld de kijker te zien krijgt en welk deel gesuggereerd wordt. Ik werk volgens het less is more principe. Die blik neem ik ook mee in al mijn fotografiewerk. De zoeker van een camera is een grens: hij verbindt me met de wereld en brengt me overal en houdt me tegelijkertijd op afstand.
In juni wil ik voor het eerst mijn solowerk tentoonstellen in mijn atelier in Oosterbeek. Vijf fotografische series. Werk dat ik maakte op straat, op set, in Taipei, op de Veluwe, en in de stilte achter een beeldscherm.
Ik werk met straat- en portretfotografie en sinds een jaar met generatieve AI. De eerste Nederlandse documentaire die AI-beelden gebruikte, waarin ik zowel het camerawerk als het AI-werk deed, ging in première op het IDFA vorig jaar en draait nu in de bioscoop (Mohammed & Paul). AI geeft me de mogelijkheid om binnenwerelden in kaart te brengen die anders onbereikbaar waren. Ook in mijn fotografie is AI een interessante verrijking.
Het werk dat ik ga tentoonstellen is een reis: van puur documentaire naar volledig geconstrueerd. Altijd met dezelfde vraag:
Waar hoor je? Wat noem je thuis?
Traffic Jamming: Onderweg zijn is voor mij niet alleen een verplaatsing, het is een staat van zijn. Ik fotografeer door glas: het raam van de tram, de bus, de terminal. De lens is een omhulsel tussen mij en de wereld. Ik vang de eenzaamheid die alleen mogelijk is in een massa: mensen op weg naar ergens, of nergens, zonder te weten dat ze worden gezien. Via reflecties, lagen en abstracties. De foto’s zijn overal ter wereld genomen.
Gezien:
Als cinematograaf ben ik degene die kijkt maar niet gezien wordt. Achter de camera, aanwezig maar anoniem. Dat vertrouwen, opgebouwd over uren, dagen, weken, maanden en soms jaren op een set, geeft toegang die een fotograaf zelden krijgt.
Een tweeling geboren op een rubberboot voor Palermo, die ik voor mijn lens zie opgroeien. Een Catalaanse dansgroep die werkt vanuit lichamen die de wereld liever negeert. De hoofdpersonen van Schuldig, de kinderen van Klassen, de slapelozen van In de Armen van Morpheus.
Twintig jaar. Honderden mensen die me hun binnenwereld toevertrouwden. Zielen die ik nooit zal vergeten. Een binnenwereld die vaak resoneert met de mijne. Je wordt een beetje wat je filmt.
Sleepwalkers Taipei 2023: Een stad die weigert te slapen, vastgelegd op een moment dat ik de slaap niet kon vatten. In de diepe uren van de nacht wordt een miljoenenstad een sereen doolhof. Een collega, eveneens gevangen in de slapeloosheid van een lange filmproductie, werd mijn reisgenoot in de nacht. Samen doorkruisten we straten die ’s nachts leegstromen, waar je niemand tegenkomt behalve de reflectie van je eigen blik. De portretten heb ik met de camera vastgelegd. De stad of de natuur eromheen heb ik later opgebouwd. In deze beelden vloeien registratie en constructie in elkaar over tot een grote nachtelijke ode aan een Taipei dat alleen in de nacht en haar stilte bestaat.
Zondagsrust: De wereld staat in brand. De intense beelden van deze brandhaarden komen binnen en gaan weer weg; we kijken, we scrollen, we maaien door. Ik maak dertien beelden van mensen die gewone dingen doen terwijl het misgaat. Een kind fietst, een koppel zit op een autodak, een hond wacht. De beelden heb ik volledig gegenereerd met AI. De apathie erin is van ons. Gedrukt op ritselend krantenpapier, hangend aan een waslijn.
Toeven: Ik heb lange tijd in steden gewoond: Amsterdam, Brussel, Riga. De Veluwe is nieuw voor mij. In mijn eerdere werk fotografeerde ik op afstand, door glas, vanuit trams en bussen. Hier doe ik iets anders: ik maak een landschap dat niet bestaat, van een plek waar ik wel degelijk woon. De figuren op de Japanse prenten staan stil. Ze lopen niet, ze wachten niet op iets. Ze zijn er gewoon. Klein, alleen, omsloten door bomen, goud en mist. De beelden zijn met AI gegenereerd en de structuur erop met de hand bewerkt. Hier in mijn atelier in Oosterbeek.
Mijn werk is een reis van de rauwe realiteit naar de geconstrueerde herinnering. Altijd op zoek naar die ene plek waar de observatie ophoudt en het thuiszijn begint.
